A A A
Delen op:

Wie was Adriaan Buter

De Berg heeft er nieuwe straat bij gekregen; de A.Buterstraat. Vernoemd naar Adriaan Buter. Maar wie was hij?
 

                                                    Adriaan Buter  (1918 – 2000)

Hoewel Adriaan Buter vooral bekend is als Twents journalist, schrijver en dichter, werd hij geboren en woonde hij ook het grootste deel van zijn leven in de gemeente Neede. Ook zijn betekenis overschrijdt trouwens de grenzen van Twente. Als kenner en beschrijver van streekcultuur en streekhistorie heeft heel oostelijk Nederland veel aan hem te danken.

Geboren in de buurtschap Lochuizen, waar zijn vader Gezinus Buter hoofd was van het tweemans schooltje, ontstond al bij de jonge Adriaan een grote belangstelling voor de hem omringende natuur, voor de geologische schatten die in de Needse Berg waren te ontdekken en zeker ook voor het 'plat'. De streektaal die bij hem thuis niet werd gesproken, maar door zijn schoolvriendjes natuurlijk wel.

Na de MULO in Neede (vader werd daar in 1929 hoofd van de Ruwenhofschool) en de HBS in Winterswijk te hebben gevolgd werd Adriaan in 1937 leerling-journalist bij het sociaal-democratische Volksblad voor Twente in Enschede. Tijdens de oorlogsjaren was hij samen met zijn echtgenote Ali actief in het verzet, maar over die periode heeft hij later nooit iets willen vertellen. Zeker is echter, dat het echtpaar meewerkte aan vervoer en verzorging van Joodse onderduikers en dat Adriaan een belangrijke rol speelde bij diverse illegale kranten. Na de oorlog werkte hij ook enkele jaren als chef-redacteur op de Almelose redactie van verzetskrant Het Parool.

Toen die redactie verhuisde naar Amsterdam nam Buter ontslag en werd hij freelance journalist. Pas medio jaren zestig koos hij weer voor een 'vaste baan', bij de Twentsche Courant. In diezelfde tijd verhuisde hij met zijn gezin terug naar zijn geboorteplaats. In Noordijk verbouwde hij, deels eigenhandig, een boerderij tot burgerwoning. Zwaleman, de 'hoesname' van dit eeuwenoude erf, koos hij enkele jaren later als nom de plume. Onder dit pseudoniem schreef hij columns en gedichten, ook nog toen hij alweer elders (in Borne) woonde.

Als journalist was Buter zeer veelzijdig. Hij schreef onder meer over natuur, milieu, archeologie, streekcultuur en -geschiedenis, landelijke bouwkunst en textielgeschiedenis. Het aantal artikelen van zijn hand in kranten en tijdschriften is niet te tellen, maar ook schreef hij meer dan vijftig boeken, veelal over Twente en de Achterhoek. Het meest bekend is Over-IJsselse Volksgebruiken (1988). Dit boek over oude gebruiken en tradities in 'het land over de IJssel' geldt als zijn standaard-werk.

Buter schreef niet alleen, hij zette zich ook op andere manieren in voor zijn streek. Hij hoorde al in de jaren vijftig tot de pioniers van de Oudheidkundige vereniging Twente, later was hij betrokken bij de Kreenk veur de Twentse Sproake en tenslotte wist hij in de jaren zeventig zijn grote droom te verwezenlijken. Van  de Twente Academie (later het Van Deijnse Instituut en inmiddels opgegaan in De Twentse Welle) was hij niet alleen initiatiefnemer, maar ook de eerste directeur.

De laatste jaren van zijn leven woonde hij met zijn echtgenote (in 1997 gestorven) weer in Neede. In die jaren was hij bedenker en mede-vormgever van het NIVON Geologisch Natuurpad op de Needse Berg.